Görsel Algı: Bir karar süreci

Ruhr-Universität Bochum’daki (RUB) sinirbilimciler, Freiburg Üniversitesindeki meslektaşları ile birlikte bunun tam olarak böyle olmadığını gösteriyor. Bunun yerine, hızlı görüntü dizilerini görüntülerken tahmin hatalarının bazen görsel yanılsama olarak görünebileceğini gösteriyorlar. Dolayısıyla, açıklamaktan ziyade, tahmin hataları, algılamayı oluşturan son işleme aşamalarında erişilebilir durumdadır. Dolayısıyla, önceki öngörücü kodlama teorilerinin gözden geçirilmesi gerekmektedir. Çalışma 4 Mayıs 2020’de Plos One’da sunulmuştur.

Görsel sistemimiz birkaç mili saniye içinde tahminler yapmaya başlar.

Dış dünyadaki nesneleri sabitlemek için, gözlerimiz günde sekmeler (saccades) adı verilen yüz binden fazla hızlı hareket gerçekleştirir. Bununla birlikte, gözlerimiz yaklaşık 100 mili saniye dinlenir ve beyin tahmin yapmaya başlar. Önceki ve mevcut görüntü içerikleri arasındaki farklar daha sonra tahmin hataları olarak sonraki işleme aşamalarına iletilir. Tam görüntü bilgileri yerine farklılıklarla başa çıkmanın avantajı açıktır: video sıkıştırma tekniklerine benzer şekilde veri hacmi büyük ölçüde azalır. Başka bir avantaj tam anlamıyla sadece ikinci görüşte ortaya çıkar: istatistiksel olarak, bir sonraki sekmenin (sakkadın), önceki görüntü içerikleri arasındaki farklılıkların en büyük olduğu yerlere inme olasılığı yüksektir.
Böylece, önceki içeriklerden farklılık olarak görüntü içeriğindeki olası değişikliklerin hesaplanması görsel sistemi erkenden yeni girdiler için hazırlar.

Beynin gerçekten böyle bir strateji kullanıp kullanmadığını test etmek için yazarlar, gönüllü insanlara hızlı bir şekilde iki görüntü dizisi sundu. İlk görüntüde iki ızgara üst üste koyuldu, ikinci görüntüde ızgaralardan sadece biri mevcuttu. Görev, son görülen tek ızgaranın yönelimini rapor etmekti. Çoğu durumda, katılımcılar beklendiği gibi mevcut yönelimin yönelimini doğru olarak rapor ettiler. Bununla birlikte, şaşırtıcı bir şekilde, bazı durumlarda, mevcut yönelim ile tam olarak dikey olan bir yönelim algılanmıştır. Yani, katılımcılar bazen önceki üst üste yerleştirilmiş ızgaralar ile şimdiki tek ızgara arasındaki farkı görmüşlerdir. Çalışmanın ilk yazarı RUB Nöral Hesaplama Enstitüsü’nden Robert Staadt, “Gerçek akım girişi yerine farkı görmek, burada tahmin hatasını doğrudan gördüğü şeklinde yorumlanabilen görsel bir yanılsamadır ” diyor.

Göz ardı etmekten kaçınmak esnekliğe fayda sağlar

Sinirsel Hesaplama Enstitüsü Optik Görüntüleme Grubu başkanı Dr. Dirk Jancke, “Öngörücü kodlama teorisi çerçevesinde, tahmin hataları çoğunlukla bilinçli beklentilere bağlı daha yüksek bilişsel işlevler bağlamında düşünülmektedir. Ancak, tahmin hatalarının bir saniyenin kesirleri içinde gerçekleşen oldukça dinamik algısal olaylar bağlamında da bir rol oynadığını gösteriyoruz ” dedi. Bu çalışma görsel sistemin eş zamanlı olarak geçmiş, şimdiki ve gelecekteki olası görüntü içerikleri hakkında bilgi tuttuğunu ortaya koymaktadır. Böyle bir strateji, hızlı görüntü dizilerini görüntülerken hem kararlılığa hem de esnekliğe izin verir. Jancke, “Sonuçlarımız, bir karar sürecinin sonucu olarak algıyı dikkate alan hipotezleri destekliyor” diyor. Bu nedenle, tahmin hataları, takip eden olaylarla alakalı olabileceğinden çok erken sıralanmamalıdır.

Uyaran süresi, parlaklık ve kontrast gibi basit fiziksel parametrelerin yanı sıra, psikolojik özellikleri karakterize eden diğer daha zor faktörler de söz konusu olabilir.

Görsel algı, karar almanın temelini oluşturur

Sonraki çalışmalarda, bilim insanları algısal illüzyonu en etkili şekilde yönlendiren parametre setlerini inceleyeceklerdir. Uyaran süresi, parlaklık ve kontrast gibi basit fiziksel parametrelerin yanı sıra, psikolojik özellikleri karakterize eden diğer daha zor faktörler de söz konusu olabilir. Yazarların uzun vadeli perspektifi, hızlı algısal karar süreçlerine bağlı bilişsel bozuklukların erken teşhisi için kullanılabilecek pratik görsel testlerin geliştirilmesidir.

Çeviri: Gülsüm Tangız

Kaynak: Neuroscience News

Bir cevap yazın