Neden Tuvalet Kağıdı?

Ekonomi ve psikolojideki güncel araştırmalar şiddet ve histeriyi açıklamaktadır.

Coronavirus salgınının ardından ABD, İngiltere ve Avustralya’daki süpermarketler tuvalet kağıdında satış yapıyor. Daha da kötüsü, videolar viral hale geldi ve insanların tuvalet kağıdı için savaştıklarını gösteriyor …

Ama neden?

Eddy Lim şunu yazdı:

“Bir şeyi açıklığa kavuşturalım: tuvalet kağıdı krizi aptalca. Neden her şeyden dolayı insanlar gastrointestinal sıhhi tesisat değil solunum sistemlerini etkileyen bir salgın sırasında tuvalet kağıdı stokluyorlar. Tuvalet kağıdını yiyemezsiniz, tuvalet kağıdını  içemezsiniz ve arabanızı yakıtı için ve hatta evinizi ısıtmak için bile kullanamazsınız. Tuvalet kağıdı bu durum için uygun olmayan tek amaçlı bir ürün  ama yine de insanlar bunun için süpermarket koridorlarında birbirleriyle savaşıyorlar. “

Bu açıklama pek kesmiyor.

Birçoğu bu olguyu insanların ‘aptallığının‘ göstergesi olarak kabul etse de, ekonomi ve psikolojideki mevcut araştırmalar, bu çıkışa neden olan çeşitli ekonomik ve psikolojik mekanizmalar olduğunu göstermektedir.

Birincil suçlu, ekonomistlerin, psikologların ve siyaset bilimcilerinin “sürü psikolojisi”  olarak adlandırdığı kültürel bir olgudur.

Sürü Psikolojisi

“Ekonomi, psikoloji ve siyaset bilimi, ‘sürü psikolojisi’ ya da alternatif olarak ‘bulaşma etkisi’ ni, genel bir kültürel fenomen veya önyargı olarak tanımlar. Sürü psikolojisi  fikirlerin, davranışların ve eğilimlerin trend olmasıdır.” – Walter Veit (2020)

Suçun büyük bir kısmı medyanın. Tuvalet kağıdına dair bir makale yayınlansaydı, şimdi ‘tuvalet kağıdı krizi’ olmazdı. Yine de, insanlar bir dahaki sefere tuvalet kağıdına ihtiyaç duydukları izlenimini edindiklerinde – bulamayacaklar – herkes tuvalet kağıdı almak için süpermarketlere koşacak. Bunu yapan ilk insanlar mantıksızca davranmış olabilir, ancak insanlar başkalarının tuvalet kağıdı satın aldığını gördüğünde, onlara göre bu hareket mantıklı görünecektir.

Bu nedenlerden dolayı bu olgu, ekonomi veya  rekabet  teorisi olarak kolayca açıklanabilir.

Haber raporları ve makaleler  aklı kullanmaya  yaramayacaktır. Gönderdikleri tek bilgi bir krize yol açmaktadır. Bu nedenle tuvalet kağıdı daha da fazla histeriye yol açacaktır. Yayınlanan her ek raporla, insanlar tuvalet kağıdına yatırım yapmayı daha da mantıklı buluyor.

Bu nedenle şiddet ve histeri şaşırtıcı değildir. Görünüşe göre mantıksız davranışlar  mantıklı hale getirilebilir. Ekonomi ve psikolojideki son araştırmalar, bu etkiyi sürü psikolojisinin basit bir örneği olarak açıklamaktadır.

 Çeviri: Yaren Kaya
Kaynak: Psychology Today

Bir cevap yazın