Nezaket Gören 4 Yaşındaki Çocuklar Başkalarına da Aynı Şekilde Karşılık Veriyor

Özet: “Akış yukarı karşılıklılık” ve cömertlik, 4 yaş gibi erken bir yaştaki çocuklarda görülebilir. 3 yaşında, çocukların %80’i paylaşmak istemiyor; fakat 4 yaşında, çocukların %60’ı başkalarıyla paylaşım yapmaktan mutlu.

Hiç birisinden beklenmeyen bir nezaket gördünüz mü? Önünüzdeki arabada oturan yabancı otoyol ücretinizi ödedi. Ya da kibar bir müşteri bir kahve dükkanındaki tepsinizi sizin için aldı. Bu eylemler, siz bu nezaketi aynı şekilde sıradaki sizin için şüphe uyandırmayan kişiye yansıttıkça bir nezaket zinciri tepkisi oluşturabilir.

Peki bu “nezaket zinciri” zihniyeti insanlarda ilk ne zaman ortaya çıktı? Virginia Üniversitesi’ndeki yeni araştırmalar, fenomenin ilk olarak 4 yaşında görüldüğünü buldu.

Bir çift çalışmada, deneyciler iki grupla çalıştı. İlk çalışmada, 3 ve 4 yaşlarındaki çocuklar ayrı ayrı bir odaya çağrıldı ve onlara beş çekici, renkli hayvan çıkartması içeren şeffaf, kilitli bir kutu gösterildi. Araştırmacı daha sonra her çocuğa, bir önceki çocuğun – hadi ona Sally diyelim – odada gizli olan kutunun anahtarının yerini paylaşan bir not bıraktığını söyledi. Anahtarı bulup, kutuyu açıp “hazinelerini” topladıktan sonra çocuklara araştırmacı tarafından, bazı çıkartmalarını yeni bir çocukla paylaşmak isteyip istemedikleri soruldu.

Sonuçlar açıktı. 3 yaşındakilerin çoğu (% 80’i) paylaşmak istemezken, 4 yaşındakilerin çoğu – yaklaşık % 60’ı – paylaşmak istedi. Çalışmanın baş yazarı, lisans mezunu psikolojisi öğrencisi Stefen Beeler-Duden, bu cömertliğe “yukarı akış karşılıklılığı” diyor.

İkinci çalışmada, Beeler-Duden 4 yaşındaki çocuklarda yukarı yönlü karşılıklılığı neyin tetiklediğini öğrenmek için yola çıktı. Bunu yapmak için, duyguların bir bireyin, bir durumun belirli bölümlerini değerlendirmesinden oluştuğu duyguların belirli bir kavramsallaştırılmasına dayandı. Bu modele dayanarak, Beeler-Duden minnettarlığı iki temel parçaya ayırdı: hediyenin kendisi ve hediyeyi sağlayan kişinin eylemleri.

Beeler- Duden “Önemlisi, eğer kişi diğer bir kişinin eylemlerini tanımıyor ve onaylamıyorsa, o zaman sadece armağan hakkında bir sevinç ya da mutluluk duygusu hissetmeli, her iki önemli parçadan gelen şükran duygusunu değil” dedi.

Beeler-Duden, çıkartma denemesini 4 yaşındaki yeni bir grupla tekrarladı ve onlardan gizemli yardımcı Sally’yi değerlendirmelerini istedi. İyi mi, kötü müydü, yoksa sadece ortalama mı? Sally’i olumlu olarak değerlendiren çocukların daha fazla çıkartma paylaştıklarını buldu. Duden, “Minnettarlığın duygusal deneyimi gibi bir şeydi.” Dedi.

Deneysel Çocuk Psikolojisi Dergisi’nde yayımlanan bu yeni çalışmadan bir kesitten:

“Dahası, çocukların Sally hakkındaki olumlu değerlendirmeleri, çocukların “yukarı akış karşılıklılığı” ile ilişkiliydi, yani yeni çocukla kaç tane çıkartma paylaştıklarıyla.”

O zaman 4 yaşındaki çocukların çıkartmalarını paylaşma olasılığı neden 3 yaşında olanlardan daha fazla?

“Öyle görünüyor ki 4 yaşındakiler bu minnettarlık ile ilişkili farklı bileşenlere, sadece güzel bir şey almış olmanın farkında olarak değil, aynı zamanda bu kişinin kendilerine yardım etmek istediğinin de farkında olarak gerçekten dikkat ediyorlar,” dedi Beeler- Duden ve devam etti: “oysa görülüyor ki 3 yaşındakiler henüz bu farklı bileşenlere tamamen ayarlanmamış.”

“Bu, etiket oyunumuzun 3 yaşındakiler için biraz fazla zor olmasından da olabilir, çünkü takip edilmesi gereken çok şey var.”

Yine de bulgular, insanların ne zaman gördüğü iyiliğin aynısını bir başkasına yaptığı hakkında yeni bir pencere açıyor.

Beeler-Duden, “Bu, çocukların akış yukarı karşılıklılıklarını daha iyi anlamamıza yardımcı oluyor,” dedi. “Yukarı akış karşılıklılığına bakan bazı çalışmalar var, ancak hiçbir çalışma, bunun ilk ne zaman ortaya çıktığına ve çocukları bu davranışı göstermeye neyin motive ettiğine bakmadı.”

İnsanların, “küçük çocukların akış yukarı karşılıklılığını kendilerini iyi hissettiklerinde yaptıklarını” iddia ettiğini söyledi. Bu iki çalışma, görülen iyiliğin başkasına yapılmasına yeni kanıtlar getiriyor.

“Bence bizim çalışmamız, paylaşmanın sebebinin sadece olumlu duyguların tetiklemesi olmadığını söyleyebileceğimiz kadar iyi tasarlandı,” dedi Beeler- Duden. “Bu, çocukların ‘yukarı akış karşılıklı’ davranışları ve onların gördükleri iyiliğin aynısını bir başkasına yapma davranışlarında gerçekten rol oynayan, minnettarlığın bileşenleriyle ilgili bir şey.”

Çeviri: Ekin Acıyiyen

Kaynak: Neurosciencenews 

Bir cevap yazın