Dunning-Kruger Etkisi

Yetersiz İnsanlar Neden Harika Olduklarını Düşünür?

Dunning-Kruger etkisini hiç duymamış olsanız bile, kesinlikle eylemde gördünüz: küresel ilişkiler hakkında güçlü görüşleri olan deneyimsiz politikacı, bilim karşıtı savaş veren bir ünlü, sağda solda para kaybeden kendini uzman borsacı ilan etmiş kişiler… Dunning-Kruger etkisi, vasıfsız veya eğitimsiz insanların yeteneklerini abarttıkları tuhaf bir fenomendir.

Psikolog David Dunning, uzun zamandan beri insanların kendi bilme süreçleri konusundaki farkındalıklarını – üst biliş (metacognition) olarak bilinen bir bilim alanını – araştırmıştır. 1999’da, o ve yüksek lisans öğrencisi Justin Kruger, Journal of Personality and Social Psychology’de “Unskilled and Unaware of It: How Difficulties In Recognizing One’s Own Incompetence Lead to Inflated Self-Assessments.” başlıklı bir makale yayınladılar. Araştırmacılar, üniversite öğrencilerinden profesyonel komedyenler tarafından verilen puanların karşılaştırılmasıyla belirlenen komik şakaların ne kadar komik olduklarını derecelendirmelerini, dilbilgisi hatalarını tespit etmelerini ve mantıksal akıl yürütme ile ilgili soruları cevaplamalarını isteyen bir dizi deney yaptılar.

Katılımcılardan testlerde en kötüsünü yapanlar en iyisini yaptıklarını düşünüyorlardı. İlginçtir ki, en iyisini yapanlar yeteneklerini küçümseme eğilimindeydiler. Makalede, araştırmacılar üzücü gerçeği ortaya koydular: Yetersiz insanlar yetersiz olduklarını bilemezler çünkü yetersizlikleri onların kendilerinin ne kadar yetersiz olduklarının farkına varabilmelerini sağlayan şeydir.

Ancak bu, insanların kendi yetersizliklerini bilmemesinden daha ileri gider. İlginç olan Dunning’in Pacific Standard’a çoğu durumda yetersizliğin insanları aklı karışmış, şaşkın ya da daha ihtiyatlı halde bırakmayacağını yazmış olmasıydı. Bunun yerine, yetersizler genellikle kendilerini bilgi sahibi gibi hissettiren uygunsuz bir güven ile kutsanmışlardır.

Sadece Başkaları Değil!

Diğer insanları yargılamak çok kolay, değil mi? Gerçekte, Dunning-Kruger etkisi hiçbir beyni hasarsız bırakmaz: Yaparsınız ve yaptığınızı bilmezsiniz. Düşündüğünüz kadar bilgili olduğunuz ya da her zaman bilmediğiniz ama bildiğinizi düşündüğünüz alanlar vardır. Bu sizi tedirgin hissettirdiyse, Dunning’in bazı rahatlatıcı sözleri var: “Yıllar boyunca cahil bir zihni anlatan bir anahtar olduğuna inandım. Kişi kendisini bilgisiz olarak düşünmemelidir. Aksine, kişi yanlış bilgilendirilmiş olarak düşünülmelidir.” Yani, cahil bir zihin boş değildir; bunun yerine yanlış bilgilerle doludur. Yine de, sahip olduğunuz tek bilgi bu, o yüzden sanki güvenilirmiş gibi ona güveniyorsunuz.

Bunun üstesinden gelmek için, Dunning kendi şeytanınızın avukatı olmanızı öneriyor. Kendi kendinize nasıl hatalı olabileceğinizi veya beklentilerinizin nasıl yanlış olabileceğini sorun. Bildiğinizi sanmayın – sahip olduğunuz bilgilerin eleştirmeni olun.

Çeviri: Ayşe Nur Balli

Kaynak: Curiosity.com

Bir cevap yazın