Egzersiz, Aç Kalma, Beyin Detoksu

Toksik proteinler beyninizi mahvedebilir! Doktorlar uzun zamandır toksik protein birikiminin Alzheimer, Parkinson, Lou Gehrig ve diğer yıkıcı nörodejeneratif hastalıklara yol açabileceğini biliyorlar.

Yapılan yeni araştırmalar, Alzheimer hastalığının olası önlenmesi konusunda önümüzü açıyor.

Yakın zamana kadar kimse bu süreci nasıl durduracağını ve bu toksik proteinleri beyinden nasıl çıkaracağını bilemedi. Elbette, egzersizin beyin ile ilgili faydaları olduğunu biliyoruz. Doktorlar bir süredir, hafif bilişsel bozukluğu olan insanlar için beyin fonksiyonunu daha iyi hale getirmek ve hatta Alzheimer hastalığının başlangıcını geciktirmek veya ilerlemesini yavaşlatmak için haftada en az üç kez yaklaşık bir saat egzersiz yapılmasını tavsiye ediyorlar.

Harvard’daki araştırmacılar tarafından yapılan bir çalışmanın sonuçları yakın zamanda açıklanana kadar kimse egzersiz gücünün arkasındaki eylem mekanizmasının beyin üzerindeki etkisinin bu kadar güçlü olduğunu tam anlamıyla anlamıyordu. Elbette, egzersiz yapmak duygu durumunu ve zihin berraklığını olumlu yönde etkileyen hormonların salgılanmasını sağlıyor. Fakat Alzheimer hastalığının ilerlemesini geciktirmek veya yavaşlatmak için etkisi nedir? 19 Şubat 2019’da Harvard Tıp Fakültesi’ndeki Blavatnik Enstitüsü’nden araştırmacılar, bunu açıklayabilecek heyecan verici sonuçlar yayınladılar. Çalışma, hem açlık hem de kuvvetli egzersizin hücresel etkilerini inceledi – her ikisi de metabolik müdahaleler olarak kabul edildi-her biri, atık proteinlerin dâhili hücreden çıkarılmasını iyileştirmek için bağımsız olarak gösterildi.

Peki, tüm bunlar neden heyecan verici? Çünkü yeni bir ilacın geliştirilmesi için beklememize gerek kalmıyor! Şuan yapabileceğimiz iki şey var, herhangi bir yan etkisi olmayan vücudumuzun doğal süreçlerini kullanmak. Lou Gehrig, Parkinson ve Alzheimer hastalığı gibi nörodejeneratif hastalıkların tümü, hücresel fonksiyonlara müdahale eden yanlış kıvrımlanmış (mutant, toksik veya gereksiz) proteinlerin aşırı birikimi ile bağlantılıdır. Harvard çalışması, kuvvetli egzersizin, bu fazlalık veya atık proteinlerin ortadan kaldırılmasıyla sonuçlanan hücresel bir süreci indükleyen kimyasal bir tetikleyici olan cAMP seviyelerini önemli ölçüde arttırdığını göstermektedir. Ekibin kıdemli araştırmacısı Alfred L. Goldberg, cAMP uyarıcı ilaçların ayrıca nörodejeneratif koşullara yol açabilecek olanlar da dâhil olmak üzere, bu kusurlu veya toksik proteinlerin çıkarılmasını hızlandırabildiğini daha önceki araştırmalarla gösterdi. Bu yeni çalışma, kuvvetli bir egzersiz veya 12 saatlik bir açlık boyunca, vücudun herhangi bir eksojen(dışsal, dış kaynaklı) ilaç veya takviye ilavesi olmadan aynı işlemi doğal olarak tetikleyebileceğini göstermektedir.

Etkileri

Aç kalınarak yapılan perhiz ve egzersiz iyi bilinen metabolik müdahalelerdir. Her ikisi de, araştırma toplumunda çeşitli nörolojik hastalıkların tedavisi ve önlenmesi konusunda büyük ilgi konusu olan ketozisin(hiperketonemi veya asetonemi lipid metabolizmasına ilişkin kanda keton cisimciklerinin (aseton, aseto-asetik asit, beta hidroksi bütirik asit) birikmesi sonucu gelişen bir metabolik süreç) metabolik durumunu başlatabilir. Metabolik bir bozukluğa sahip olmak, Alzheimer hastalığının gelişmesi için bilinen bir risk faktörüdür. Aç kalarak yapılan perhizin ve kuvvetli egzersizin, Alzheimer ve diğer nörodejeneratif koşullara neden olduğu bilinen fazla proteinlerin uzaklaştırılmasından sorumlu olabilecek hücresel temizleme işlemine bağlı olması, Harvard’da ki araştırmacıların metabolik bozuklukların neden nörodejeneratif hastalık gelişimi için bu kadar önemli bir risk faktörü olduğunu açıklayabilecekleri biyolojik bir süreçte takıldıklarını anlamına gelebilir.

Bu son bulguların düşündürücü bir diğer yanı ise, tüm yiyeceklerden kaçınmak zorunda kalmadan açlık-perhiz halini taklit etmek için oluşturulan ketojenik diyetin(düşük karbonhidratlı diyetlerle birçok yönden ortak noktaları olan çok düşük karbonhidrat içeren fakat yüksek yağ barındıran bir diyet olarak tanımlanmaktadır.), hücresel temizlik sürecinde düşünülenden daha faydalı ve uzun süreli bir araç olabileceği ihtimalidir. Hastalar açlık riski olmadan otuz günden fazla perhiz yapamazlar. Son yapılan Harvard çalışmasında, kuvvetli egzersiz ve 12 saat aç kalmanın, egzersiz ve perhize verilen yanıt sırasında gözlenen hücresel temizleme sürecini uyarmak için sağladığı faydalar, heyecan verici olsa da, nispeten kısa vadeli idi. Atık proteinlerin uzaklaştırılmasını hızlandıran cAMP’ın varlığında, egzersiz ve perhizden birkaç saat sonra artış gözlemlenmedi. Açlık yaşamadan daha sürdürülebilir bir “açlık” ketozisi durumu sağlayan ketojenik diyet, hastalık tedavisi veya önlenmesi için daha sağlam bir hücresel “bahar temizliği” gibi düşünülmeye değer olabilir.

Kendi bedenlerimizin nörodejeneratif hastalıklara neden olduğu bilinen toksinlerin temizlenmesinde ne kadar etkili olabileceğini gösteren bu son bulguların, aç kalarak yapılan perhiz veya kuvvetli egzersiz gibi basit çözümlerle gerçekleşmesinin gelecekteki araştırmalarda nasıl rol alacağını görmek ilginç olacaktır. Bu çalışma aç kalınarak veya düzenli aralıklarla yapılan perhizlerin, toksinleri düzenli bir şekilde temizleyerek beynin koruması ile ilgili sorular ortaya koymaktadır. Egzersizin detaylarıyla ilgili daha fazla araştırma yapılabilir. Çalışma protokolü bisiklet kullanımına odaklandı, ancak diğer egzersiz biçimleri de muhtemelen benzer faydalar sağlayacaktır. Peki, maksimum fayda için hangi aralıklarla ne çeşit egzersizler yapılmalı? Ayrıca, daha detaylı bir ‘bahar temizliğine’ ihtiyaç duyanlar için, ketojenik diyet aç kalınarak yapılan perhizde olduğu gibi cAMP’ın seviyesini hücresel bir düzeyde arttıran süreci tetikleyerek Alzheimer hastalığının süreçlerini yavaşlatıyor veya tersine çeviriyor mu? Umarım, bu zarar verici beyin hastalıklarını tedavi etmek ve hatta önlemek için herhangi bir ilaca veya takviyeye gerek kalmadan, uzun vadeli bir tedavi protokolü geliştirmek için bu ek olasılıkları araştırmak adına daha fazla çalışma yapılabilir.

YASAL UYARI: Bu makaledeki hiçbir şey tıbbi tavsiye niteliğinde değildir. Aç kalınarak yapılan perhiz, ketojenik diyet, özel bir egzersiz şekli veya bir hastalığın tedavisi amaçlı herhangi bir müdahaleyi düşünen herkes, önerilen durumun yanı sıra, altta yatan durumun tedavisi konusunda eğitimli uzman bir tıbbi sağlayıcıdan, tıbbi yardım alması önerilir. Bu makale ya da bu forumda Dr. Chris Palmer tarafından yayınlanan tüm makalelerde yorumlara verilen cevaplar ile doktor-hasta ilişkisi oluşturulamaz.

Çeviri: Mehmet Çağlar Akyiğit- Zeynep Aydın

Kaynak: Psychology Today

Bir cevap yazın