Merak Hafızanızı Nasıl Güçlendirir?

Araştırmalar merakın beyninizi mutlu ettiğini ve önyargıyı ortadan kaldırabileceğini gösteriyor. Sanki meraklanmak için yeterince iyi bir neden yokmuş gibi, bilim insanları merakın hafızayı geliştirdiğini öne sürdüler. Bir şey hakkında ne kadar meraklıysanız, ne öğrendiğinizi hatırlamanız da o kadar kolay olur. Aslında, başlangıçta ilgilendiğiniz şeyle doğrudan ilişkili olmasa bile, bu süreçte tesadüfen öğrendiğiniz bilgileri daha iyi hatırlayabilirsiniz. Kötü bir anlaşma değil!

Gerçeklerle Yüzleşin

Neuron dergisinde yayınlanan 2014 yılında yapılan bir çalışma, insanların bir konuyu merak ettiklerinde, diğer konulardan daha fazla şey öğrendiklerini ve hatırladıklarını gösterdi. California Üniversitesindeki araştırmacılardan Davis, “Dinozor terimi gerçekte ne anlama gelir?” veya “19 hafta boyunca liste başında kalan Beatles şarkısı hangisidir?” gibi çeşitli konularda 100’den fazla önemsiz (trivia) soruyu okumak için 19 gönüllü topladı (Bu arada cevaplar “korkunç kertenkele” ve “Hey, Jude”). Ancak soruları cevaplamaya çalışmak yerine, gönüllülerin cevaplar hakkında ne kadar meraklı olduklarını derecelendirmeleri gerekti.

Daha sonra araştırmacılar, gönüllüler soruların cevaplarını öğrenirken, gönüllülerin beyin aktivitelerini bir fMRI makinesinde izlediler. Peki, sonuçlar ne diyor? İnsanlar cevapları merak ettiklerinde bu cevapları 24 saat sonra daha iyi hatırladılar. Ancak hepsi bu kadar değil: hiçbir açıklama yapmaksızın, gönüllüler cevapları görmeden önce ekranda rastgele bir yüz belirdi. Gösterilen bu yüzlerin sorularla hiçbir ilgisi olmasa da, gönüllüler kendilerinde merak uyandıran soruların cevaplarını öğrenmeden önce gördükleri yüzleri daha iyi hatırlayabiliyorlardı. Tesadüfen öğrendiğiniz bilgiler sizi meraklandırmasa bile, merak bu bilgileri öğrenmenize yardımcı olabilir.

Alakasız bilgilerin hatırlanmasının, beyindeki bazı hastalıkların tedavisinde büyük etkisi vardır. New South Wales Üniversitesinde psikoloji bölümünde araştırma görevlisi olan Dr Amy Reichelt, Conversation’a yaptığı açıklamada Alzheimer ve demans gibi nörolojik bozuklukları olan hastalarda merak uyandıran görevleri yapmanın, insanların önemli olan şeyleri hatırlamasına yardımcı olduğunu ve yeni bilgiler öğrenmelerini teşvik ettiğini belirtti. Bir eğitim ortamında merak uyandırmak, öğrenmekte zorluk çeken çocukları da motive edebilir.

Merak Kediyi Heyecanlandırdı

Merak bizi neden bu kadar etkiliyor? Araştırmacılar, insanlar bir şeyi merak ettiklerinde, beynin ödül alanında dopamin salınımı tetikleyen daha yüksek bir aktivite olduğunu buldular. CogniFit’ten Cristina Nafria Curiosity’e yaptığı açıklamada dopaminin, hipokampus ve amigdala gibi beynin hafıza ile ilgili bölgeleriyle nucleus accumbens (beynin ödül merkezi) arasındaki bağlantıları güçlendirdiğini belirtti. Aslında, duygusal bileşeni olan bir bilginin duygusal olarak yatırım yapamayacağınız bir bilgiye göre daha uzun süre hafızanızda kalacağı kanıtlanmıştır. Bu yüzden okulda gördüğünüz tarih dersi bir iz bırakmamış olabilir, ancak tarihsel bir olaya ilişkin hikâyeleştirilerek anlatılmış kurgusal olmayan bir kitap ya da podcast aklınızda taze kalabilir.

Merakın doğası gereği, bu dopamin artışları iki tarafı keskin bir kılıç etkisi gösterebilir/bırakabilir. Nörobilimci Marieke Jepma, Scientific American dergisine bir dedektif romanından, katilin kimliği konusundaki karasızlık hissinin, katilin ortaya çıkacağını bildiğinizde ödül beklentisi veren hoş bir hisse dönüştüğünü örnek göstererek, merakın neden nahoş bir deneyim olabileceğini açıkladı. Ancak, son bölüm eksikse, bu durum hayal kırıklığına neden olacaktır. Kaşınmak gibi, merak da tatmin edildiğinde iyi hissettirirken, ancak tatmin edilmediğinde sinir bozucu olabilir. “Merak kediyi öldürür.” deyiminin az bilinen ikinci yarısı “Hoşnutluk kediyi geri canlandırır” deyimidir.

Peki, merakınızı nasıl koruyabilirsiniz? Bence soru sormak her şeyin temelinde yer almaktadır çünkü çevremizdeki dünyayla ilgili bilimsel ve sanatsal araştırma aynı şeye denk gelir. Merak, soru sormakla başlar ve kimse her şeyi biliyormuş gibi davranarak hiçbir yere varamaz.

Çeviri: Ayşe Nur Balli & Kübra Yılmaz

Kaynak: curiosity.com

Bir cevap yazın